Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Κύπρο υπερβαίνουν τα €20 δισ., με τη Βουλή να εξετάζει παρεμβάσεις στο πλαίσιο εκποιήσεων πριν τις εκλογές.

Η συζήτηση για το πλαίσιο των εκποιήσεων επανέρχεται δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο, καθώς εμπιστευτικά δεδομένα της Κεντρικής Τράπεζας αποτυπώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: η συνολική αξία των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), αντί να συρρικνώνεται, εμφανίζεται εκ νέου αυξημένη, υπερβαίνοντας πλέον τα €20 δισ.

Το στοιχείο αυτό αναζωπυρώνει τη θεσμική αντιπαράθεση στη Βουλή, με τα κόμματα να ετοιμάζουν παρεμβάσεις στο νομικό πλαίσιο πριν από τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, επιδιώκοντας να περιορίσουν το κοινωνικό αποτύπωμα των εκποιήσεων χωρίς να διαταράξουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Οι αριθμοί που προκαλούν προβληματισμό

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, οι εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων διατηρούν στα χαρτοφυλάκιά τους δάνεια ονομαστικής αξίας €19,7 δισ., εκ των οποίων τα €18,5 δισ. παραμένουν μη εξυπηρετούμενα. Το 87% αυτών αφορά τερματισμένες συμβάσεις.

Οι εταιρείες αγόρασαν 141.478 δάνεια έναντι €3,2 δισ., δηλαδή σε τιμή περίπου 80% χαμηλότερη από την αρχική τους αξία. Μέχρι τον Ιούνιο του 2025 είχαν εισπράξει συνολικά €5,7 δισ., ποσό που υπερβαίνει το αρχικό τίμημα αγοράς, μέσω:

• €3,6 δισ. αποπληρωμών σε μετρητά
• €619 εκατ. από ανάκτηση ακινήτων
• €1,5 δισ. από ανταλλαγές ακινήτων έναντι χρέους

Παρά ταύτα, λόγω της συνέχισης του τοκισμού και του ανατοκισμού, η συνολική αξία των ΜΕΔ διατηρείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Η εικόνα σε ΚΕΔΙΠΕΣ και τράπεζες

Η ΚΕΔΙΠΕΣ διαχειρίζεται 77.561 δάνεια του πρώην Συνεργατισμού, αρχικής αξίας €7,5 δισ., με υπόλοιπο €5,7 δισ. τον Ιούνιο 2025, εκ των οποίων €5 δισ. χαρακτηρίζονται μη εξυπηρετούμενα.

Στο τραπεζικό σύστημα τα ΜΕΔ περιορίστηκαν στα €1,45 δισ. (24.736 δάνεια), μειωμένα κατά €86 εκατ. από τον Δεκέμβριο 2024. Η απομόχλευση των τραπεζών μέσω πωλήσεων χαρτοφυλακίων έχει ενισχύσει την ανθεκτικότητά τους σε σχέση με την περίοδο της κρίσης του 2013.

Η μάχη στη Βουλή

Στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών εκκρεμούν 20–30 προτάσεις νόμου για τις εκποιήσεις. Η συζήτηση ορίστηκε για τις 9 Μαρτίου.

Το Υπουργείο Οικονομικών εμφανίζεται επιφυλακτικό ως προς εκτεταμένες νομοθετικές παρεμβάσεις, εξετάζοντας όμως στοχευμένη επαναφορά του Σχεδίου «Ενοίκιο έναντι Δόσης», υπό την προϋπόθεση ότι το δημοσιονομικό κόστος θα είναι διαχειρίσιμο.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι δανειολήπτες διαθέτουν ήδη θεσμικά εργαλεία προστασίας μέσω του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου και της Δικαιοσύνης, αν και παραδέχεται ότι τα μέσα αυτά δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς μετά την ενίσχυση του πλαισίου το 2023.

Οι προτάσεις των κομμάτων

ΑΚΕΛ και Οικολόγοι ζητούν αποκατάσταση του δικαιώματος δικαστικής αναστολής εκποίησης σε περιπτώσεις καταχρηστικών ρητρών. Ο Άριστος Δαμιανού μίλησε για «εκτεταμένες εκποιήσεις χωρίς ουσιαστικά φίλτρα προστασίας».

ΔΗΣΥ, ΔΗΠΑ, ΕΔΕΚ και ανεξάρτητοι βουλευτές προωθούν ρύθμιση για περιορισμό της ευθύνης των εγγυητών μέχρι του αρχικού ποσού δανείου, αφαιρουμένων των εισπράξεων από πλειστηριασμούς ή ανακτήσεις.

ΔΗΠΑ εισηγείται:

• Αναστολή εκποιήσεων κύριας κατοικίας έως €350.000 μέχρι τέλος του έτους
• Ενίσχυση των δεσμευτικών αρμοδιοτήτων του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου για διαφορές έως €50.000
• Δημιουργία Ειδικού Ταμείου Αλληλεγγύης από ειδική φορολόγηση έως 15% σε περιπτώσεις πλειστηριασμών
• Διαγραφή υπολοίπου οφειλής όταν το προϊόν εκποίησης δεν καλύπτει το χρέος

Το πολιτικό διακύβευμα

Η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων παραμένει ανοιχτή πληγή της κυπριακής οικονομίας. Αν και το τραπεζικό σύστημα έχει θωρακιστεί, το κοινωνικό βάρος μεταφέρθηκε στα χαρτοφυλάκια των εταιρειών εξαγοράς και στους δανειολήπτες.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά η εξισορρόπηση μεταξύ δημοσιονομικής υπευθυνότητας και κοινωνικής συνοχής.