Η Κύπρος συγκαταλέγεται μεταξύ των πέντε κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν υιοθετήσει το μεγαλύτερο μέρος της σχετικής εθνικής νομοθεσίας για την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν με τίτλο «Πρόοδος στην εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο», η οποία δημοσιεύθηκε την Παρασκευή.

Πέραν της Κύπρου, στις χώρες που έχουν προχωρήσει στην υιοθέτηση του βασικού νομοθετικού πλαισίου περιλαμβάνονται η Τσεχία, η Γερμανία, η Ιρλανδία και η Σλοβακία.

Βάσει των ευρημάτων της έκθεσης, η Κομισιόν εξέδωσε εκτελεστική απόφαση με την οποία προσδιορίζονται τα κράτη μέλη ανά κατηγορία μεταναστευτικής πίεσης. Στην κατηγορία των κρατών υπό μεταναστευτική πίεση περιλαμβάνονται η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία. Σε κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης εντάσσονται το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Εσθονία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Πολωνία και η Φινλανδία.

Παράλληλα, σύμφωνα με την ενότητα προόδου, η υιοθέτηση της αναγκαίας εθνικής νομοθεσίας βρίσκεται σε εξέλιξη στα κράτη μέλη, με την υποστήριξη των επιτροπών επαφής της Κομισιόν, οι οποίες παρέχουν κατευθυντήριες οδηγίες και απαντήσεις σε ερωτήματα που προκύπτουν κατά την εφαρμογή.

Σε τουλάχιστον έντεκα κράτη μέλη, τα σχετικά νομοθετικά σχέδια βρίσκονται σε κοινοβουλευτική διαδικασία, ενώ τα περισσότερα άλλα βρίσκονται στο τελικό στάδιο προετοιμασίας των απαραίτητων προτάσεων.

Σύμφωνα με την έκθεση, η λειτουργία της κεντρικής βιομετρικής βάσης δεδομένων της ΕΕ (Eurodac), θεωρείται καθοριστικής σημασίας για την επιχειρησιακή εφαρμογή του Συμφώνου. Μέχρι τα μέσα Απριλίου 2026, έντεκα κράτη μέλη είχαν δηλώσει ότι βρίσκονται σε πλήρη τροχιά ώστε να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους στο νέο σύστημα έως τον Ιούνιο, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, μαζί με το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Τσεχία, την Ελλάδα, τη Μάλτα, τη Ρουμανία, τη Σλοβενία, την Ισπανία και τη Σουηδία.

Το έκθεση της Κομισιόν αναφέρει επίσης ότι απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες για την πλήρη λειτουργία του Συμφώνου, μεταξύ άλλων σε σχέση με τις συνοριακές διαδικασίες, την πρόληψη δευτερογενών μετακινήσεων, τους κανόνες ευθύνης και μεταφορών, καθώς και την εφαρμογή μηχανισμών παρακολούθησης θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Όπως υπενθυμίζεται στην έκθεση, η πλήρης εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο προβλέπεται για τις 12 Ιουνίου 2026, μετά από μεταβατική περίοδο δύο ετών.

Παράλληλα, η Κομισιόν εξέδωσε την Παρασκευή σχετική ανακοίνωση στην οποία τονίζει ότι η υλοποίηση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο βρίσκεται σε φάση προχωρημένης εφαρμογής, επισημαίνοντας ωστόσο ότι απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για την ολοκλήρωση του συνόλου των επιχειρησιακών και θεσμικών του στοιχείων, ενόψει της πλήρους έναρξης ισχύος.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα κράτη μέλη έχουν καταγράψει σημαντική πρόοδο, με βασικούς πυλώνες του νέου πλαισίου να έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία, ενώ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ενεργοποιηθεί για πρώτη φορά το Ετήσιο Πλαίσιο Αλληλεγγύης, το οποίο θεωρείται καθοριστικό στοιχείο της νέας αρχιτεκτονικής διαχείρισης της μετανάστευσης.

Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι, παρά την πρόοδο, παραμένουν ανομοιογενή επίπεδα ετοιμότητας μεταξύ των κρατών μελών, με αποτέλεσμα να απαιτούνται στοχευμένες ενέργειες για την πλήρη επιχειρησιακή εφαρμογή του Συμφώνου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εγκατάσταση και δοκιμή του νέου συστήματος Eurodac, στην ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών για συνοριακούς ελέγχους και διαδικασίες ελέγχου, καθώς και στην ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης δευτερογενών μετακινήσεων.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Κομισιόν επισημαίνει την ανάγκη για περαιτέρω πρόοδο στους κανόνες ευθύνης και μεταφορών, στην ενεργοποίηση του μηχανισμού αλληλεγγύης και στην εφαρμογή των σχετικών νομικών εγγυήσεων, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος παρακολούθησης θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Όπως αναφέρεται, η έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου αποτελεί μεν κομβικό ορόσημο, ωστόσο δεν σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης, καθώς η επιχειρησιακή πλήρης λειτουργία του νέου πλαισίου θα απαιτήσει συνεχή προσπάθεια και μετά την ημερομηνία αυτή.

Η Κομισιόν σημειώνει ότι παρέχει ήδη σημαντική οικονομική και τεχνική στήριξη στα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA), ο eu-LISA, η Frontex, η Europol και ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA). Για τον σκοπό αυτό έχουν διατεθεί συνολικά 3 δισ. ευρώ, τόσο για την εφαρμογή του Συμφώνου όσο και για την κάλυψη της προσωρινής προστασίας των εκτοπισμένων από την Ουκρανία.

Παράλληλα, καταγράφεται ότι οι διπλωματικές επαφές της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες στον τομέα της μετανάστευσης αποδίδουν μετρήσιμα αποτελέσματα, με τις παράνομες διελεύσεις στα εξωτερικά σύνορα να εμφανίζουν μείωση κατά 26% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Σε σχετικές της δηλώσεις, η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Χένα Βίρκουνεν, ανέφερε ότι το Σύμφωνο αποτελεί σημαντικό ορόσημο για τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου για τη μετανάστευση και το άσυλο. Τόνισε ότι η εφαρμογή του εξελίσσεται σύμφωνα με τον προγραμματισμό, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη συνέχισης των προσπαθειών ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης ετοιμότητα όλων των κρατών μελών.

Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στην τελική ευθεία της μεγαλύτερης μεταρρύθμισης του συστήματος ασύλου και μετανάστευσης. Υπογράμμισε την ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων, την ταχύτερη και πιο αποτελεσματική εξέταση των αιτήσεων ασύλου, καθώς και την ενδυνάμωση της συνεργασίας με τρίτες χώρες, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι το Σύμφωνο δεν είναι το τέλος της διαδικασίας, αλλά η αρχή.

Πηγή: ΚΥΠΕ